Zaciski do kabli (cable cleats) to mechaniczne uchwyty, które utrzymują kable energetyczne w stałej pozycji i przenoszą siły elektrodynamiczne powstające podczas zwarcia, chroniąc kable, zakończenia kablowe i konstrukcje wsporcze. Zaciski do kabli zapewniają określoną geometrię niezbędną do precyzyjnego utrzymania kabli zasilających dużej mocy na całej długości instalacji. Pomagają chronić kable przed nadmiernym przemieszczaniem się wywołanym przez siły zwarciowe, wibracje, przemieszczenia termiczne lub obciążenia mechaniczne, utrzymując prawidłowe odstępy i redukując naprężenia mechaniczne. Dzięki temu zaciski do kabli energetycznych nie tylko zabezpieczają same kable, ale także zmniejszają ryzyko uszkodzenia zakończeń kablowych, konstrukcji wsporczych i sąsiadujących urządzeń.
Zaprojektowane z myślą o maksymalnej elastyczności w różnych zastosowaniach, zaciski do kabli typu cable cleats trefoil mogą być stosowane do wszystkich typów kabli, w tym do kabli elektroenergetycznych jedno- i wielożyłowych, kabli opancerzonych, a w szczególności jako zaciski kablowe SWA do kabli opancerzonych stalowym drutem. W pełni przetestowane zgodnie z normą IEC 61914, te zaciski do kabli zapewniają sprawdzoną, zgodną z normami wydajność w wymagających środowiskach przemysłowych, infrastrukturalnych i energetycznych.
Układ trójkątny (trefoil) to ułożenie trzech kabli jednożyłowych w wiązkę o przekroju trójkąta. Zaciski trefoil równoważą siły międzyfazowe i utrzymują stały odstęp między kablami nawet podczas zwarcia.
Zaciski kablowe do układu trójkątnego (trefoil) zostały zaprojektowane do czystego, powtarzalnego wiązania kabli jednożyłowych w układzie trójkątnym. Trzy kable jednożyłowe stanowią większe wyzwanie w zakresie skutecznego mocowania i kontroli mechanicznej, ponieważ siły elektromagnetyczne między fazami działają w wielu kierunkach, kable nie układają się naturalnie w stabilnej pozycji, a ich całkowita masa może zwiększać przemieszczenie.
Zaciski do kabli cable cleats do układu trójkątnego (trefoli) redukują przemieszczenia poprzez zablokowanie kabli w zrównoważonej konfiguracji sił i mechaniczne ograniczenie ruchu we wszystkich kierunkach, nawet w ekstremalnych warunkach zwarciowych. Zapewniają precyzyjne dopasowanie zarówno do kabli nieopancerzonych jak i opancerzonych. Dotyczy to także wytrzymałych zacisków do kabli SWA.
Główne zalety stosowania zacisków do kabli w układzie trójlistkowym (trefoil):
Aby działać skutecznie zacisk do kabli musi być precyzyjnie dopasowany do średnicy kabla, jego konstrukcji oraz metody instalacji. Prawidłowy rozmiar gwarantuje, że kabel jest unieruchomiony bez ryzyka jego uszkodzenia. Zacisk, który jest zbyt mały, może ściskać lub deformować izolację, natomiast zbyt duży dopuszcza luz, zmniejszając zdolność kontrolowania sił podczas zwarć. Jest to szczególnie krytyczne w przypadku opancerzonych zacisków do kabli oraz zacisków typu swa.
HellermannTyton oferuje zaciski do kabli typu trefoil w 22 zdefiniowanych wariantach rozmiarowych, obejmujących średnice kabli od 23 do 128 mm dla instalacji niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Poniższa tabela zawiera wymiary zacisków i pomaga dobrać odpowiedni zacisk do kabli dla danej średnicy przewodu.
Po wybraniu odpowiedniego rozmiaru zacisków kablowych należy sprawdzić, czy zainstalowany system jest w stanie bezpiecznie wytrzymać siły zwarciowe. Poniższa tabela przedstawia maksymalny szczytowy prąd zwarciowy, jaki może wytrzymać instalacja kablowa zabezpieczona odpowiednimi zaciskami do kabli.
| Odporność jednożyłowych przewodów na zwarcia | ||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maksymalny rozstaw zacisków do kabli (mm) | Odległość między środkami przewodów (mm) | |||||||||||||||||||
| 23 | 25 | 27 | 29 | 31 | 33 | 35 | 37 | 39 | 41 | 43 | 45 | 47 | 49 | 51 | 53 | 55 | 57 | 59 | 61 | |
| mm | Szczyt IP (KA) | |||||||||||||||||||
| 255 | 168 | 175 | 182 | 189 | 195 | 201 | 207 | 213 | 219 | 224 | 230 | 235 | 240 | 245 | 250 | 255 | 260 | 265 | 269 | 274 |
| 300 | 145 | 152 | 158 | 163 | 169 | 174 | 180 | 185 | 190 | 194 | 199 | 204 | 208 | 212 | 217 | 221 | 225 | 229 | 233 | 237 |
| 450 | 119 | 124 | 129 | 133 | 138 | 142 | 146 | 151 | 155 | 159 | 162 | 166 | 170 | 173 | 177 | 180 | 184 | 187 | 190 | 194 |
| 600 | 103 | 107 | 111 | 115 | 119 | 123 | 127 | 130 | 134 | 137 | 141 | 144 | 147 | 150 | 153 | 156 | 159 | 162 | 165 | 168 |
| 675 | 97 | 101 | 105 | 109 | 112 | 116 | 119 | 123 | 126 | 129 | 133 | 136 | 139 | 141 | 144 | 147 | 150 | 153 | 155 | 158 |
| 900 | 84 | 87 | 91 | 94 | 97 | 100 | 103 | 106 | 109 | 112 | 115 | 117 | 120 | 122 | 125 | 127 | 130 | 132 | 134 | 137 |
Zacisk do kabli służy do stabilnego mocowania przewodów do konstrukcji wsporczej, dzięki czemu pozostają one bezpiecznie na swoim miejscu podczas normalnej pracy oraz w warunkach awaryjnych, takich jak zwarcia. Aby prawidłowo zastosować zacisk do kabli, wykonaj następujące kroki:
Zaciski do kabli mogą być stosowane do wszystkich rodzajów przewodów, w tym kabli jedno- i wielożyłowych, kabli opancerzonych i SWA, a także kabli zasilających niskiego (nn), średniego (SN) i wysokiego napięcia (WN).
Wybór właściwego zacisku do kabli zależy od średnicy przewodu, typu kabla, metody instalacji, warunków otoczenia oraz wymaganej odporności na prądy zwarciowe.
Normy IEC nie nakazują wprost stosowania konkretnych zacisków do kabli, jednak międzynarodowe normy instalacyjne wymagają, aby kable były bezpiecznie podparte i mechanicznie unieruchomione w celu wytrzymania naprężeń, w szczególności sił elektrodynamicznych powstających podczas zwarć. W efekcie zaciski do kabli typu cable cleats są najbardziej praktycznym i powszechnie akceptowanym rozwiązaniem. Norma IEC 61914 to dedykowany standard dla zacisków kablowych, definiujący sposób ich projektowania, testowania i klasyfikacji.
SWA (Steel Wire Armoured) to kable opancerzone stalowym drutem, odporne na uszkodzenia mechaniczne. Do ich mocowania stosuje się wytrzymałe zaciski SWA, które utrzymują kable w miejscu i przenoszą siły zwarciowe.
Zaciski do kabli produkowane są z różnych materiałów, m.in. poliamidu (nylonu), aluminium oraz stali nierdzewnej. Materiał dobiera się do warunków pracy. Do środowisk korozyjnych, zewnętrznych i morskich (offshore) zaleca się wersje ze stali nierdzewnej lub o podwyższonej odporności na korozję, a dla stref zagrożonych wybuchem dostępne są wykonania do stref Ex (ATEX).
Rozstaw zacisków zależy od spodziewanego prądu zwarciowego i przekroju kabla. Im mniejszy rozstaw, tym większa odporność instalacji na siły zwarciowe. Maksymalny dopuszczalny rozstaw dla danej odporności na prąd zwarciowy odczytasz z tabeli odporności na prąd zwarciowy szczytowy zamieszczonej powyżej.
Opaski kablowe (trytki) służą do porządkowania i wiązania lekkich wiązek przewodów. Zaciski do kabli (cable cleats) to elementy konstrukcyjne, które przenoszą duże siły elektrodynamiczne powstające podczas zwarcia w instalacjach energetycznych, dlatego są testowane zgodnie z normą IEC 61914.
Zaciski do kabli stosuje się tam, gdzie prowadzone są kable energetyczne dużej mocy: w centrach danych, energetyce i stacjach transformatorowych, kolejnictwie, tunelach, instalacjach przemysłowych oraz w odnawialnych źródłach energii (farmy fotowoltaiczne i wiatrowe), w tym w aplikacjach zewnętrznych i morskich.